Lessen uit de zaal #4: wat je dagvoorzitter en sprekers echt moeten weten
De sprekers hebben toegezegd, de zaal is geboekt en de uitnodiging is de deur uit. Tijd voor de briefing. En dan gaat het vaak zo: iedereen krijgt een mail met het draaiboek als bijlage, een tijdslot en het verzoek om de slides uiterlijk vrijdag aan te leveren. Klaar, volgende.
Begrijpelijk, want je hebt nog honderd andere dingen te doen. Maar het is zonde. In die mail staat namelijk precies wat je sprekers en dagvoorzitter het minst nodig hebben. Hoe laat ze er moeten zijn en waar ze kunnen parkeren, dat zoeken ze zelf wel uit. Wat ze níet kunnen weten, is waarom deze bijeenkomst er is, wie er straks in de zaal zitten en wat er na afloop anders moet zijn. Daar zit het verschil tussen een bijdrage die er gewoon ís en een bijdrage die raakt.
Een draaiboek vertelt wanneer, een briefing vertelt waarom
Een draaiboek is logistiek. Onmisbaar, maar het zegt niets over de bedoeling. Een spreker die alleen weet dat hij om 10.15 uur twintig minuten krijgt over de Omgevingswet, houdt zijn standaardverhaal. Prima verhaal waarschijnlijk, hij heeft het al vaker gehouden.
Een spreker die weet dat de zaal vol zit met beleidsmedewerkers die al twee jaar met die wet worstelen, en vooral willen horen hoe anderen het in de praktijk oplossen, maakt een ander verhaal. Zelfde onderwerp, zelfde spreker, compleet andere bijdrage. Het enige verschil? Wat jij hem vooraf hebt verteld.
Vijf vragen die elke briefing moet beantwoorden
1. Wat moet er na afloop anders zijn?
In de eerste les uit deze reeks schreef ik het al: begin bij het eind. Deel dat doel ook met iedereen die op het podium staat. Niet “we willen mensen informeren”, maar: “na vandaag weten teamleiders welke drie dingen ze vanaf maandag anders gaan doen”. Hoe concreter, hoe beter een spreker erop kan sturen.
2. Wie zitten er in de zaal?
Niet alleen functies en aantallen, maar ook de stemming. Komen mensen vrijwillig of zijn ze gestuurd? Loopt er een reorganisatie, ligt er een besluit dat pijn heeft gedaan, is er onvrede over de vorige bijeenkomst? Een dagvoorzitter die dat niet weet, loopt er gegarandeerd in. Liefst in de eerste tien minuten. Hoe je daarachter komt, lees je in les 2 over je zaal leren kennen.
3. Welke rol heeft deze bijdrage in het geheel?
Moet deze spreker de zaal opwarmen, laten schuren, verdiepen of juist afronden? Een keynote die prikkelt is iets anders dan een toelichting die rust brengt. Vertel het erbij, dan hoeft niemand te gokken.
4. Wat ligt er gevoelig?
Welke dossiers, woorden of namen kun je beter vermijden? En net zo belangrijk: welke olifant in de kamer moet juist wél benoemd worden? Een spreker die argeloos een gevoelig project als succesverhaal opvoert, verliest de zaal in één zin.
5. Wat gebeurt er vlak voor en vlak na?
Wie spreekt er voor jou, wat volgt erna? Met die informatie kan een spreker bruggen slaan, en voelt het programma als één verhaal in plaats van een rij losse optredens.
Spreek elkaar, mail niet alleen
Een mail lees je half, een gesprek onthoud je. Plan met elke spreker een kort belmoment of videogesprek van een halfuur. In een gesprek hoor je de ondertoon, kun je doorvragen en merk je snel of iemand begrijpt wat de bedoeling is.
Een simpele check die ik graag gebruik: vraag de spreker aan het eind om in eigen woorden terug te vertellen wat de opdracht is. Lukt dat niet in twee zinnen? Dan is de briefing nog niet geland. Of, en dat is minstens zo interessant, dan is je doel nog niet scherp genoeg. Een spreker die vraagt “maar wat willen jullie nou eigenlijk?” doet je een cadeautje.
Vraag ook andersom: wat heb jij van ons nodig? Soms wil een spreker vooraf een paar deelnemers spreken, of weten welke vragen er leven. Dat kun je organiseren, maar alleen als je het weet.
Breng dagvoorzitter en sprekers met elkaar in contact
De dagvoorzitter is de lijm van je programma. Hoe beter die de sprekers kent, hoe soepeler de overgangen. Laat je dagvoorzitter vooraf even met elke spreker schakelen. Drie dingen om af te stemmen:
- een goed haakje voor de introductie, liever iets persoonlijks dan het cv voorlezen;
- de vraag waarmee de dagvoorzitter na afloop het gesprek met de zaal opent;
- tijdsafspraken: wat doen we als je uitloopt?
Dat laatste voorkomt het pijnlijke moment waarop de dagvoorzitter met een briefje “nog 5 minuten” staat te zwaaien en de spreker vrolijk doorpraat. Heb je vooraf afgesproken hoe het signaal eruitziet en wat er dan gebeurt, dan is het een afspraak in plaats van een ingreep.
De briefing op één A4
Maak het jezelf en anderen makkelijk met een vast format. Eén pagina per spreker, met:
- het doel van de dag in één zin;
- de zaal: wie, hoeveel en welke stemming;
- de rol en tijd van deze bijdrage;
- wat er direct voor en na gebeurt;
- gevoeligheden en olifanten;
- praktisch: aanspreekpunt op de dag, techniek, aanwezig vanaf hoe laat.
Krijg je dat A4 niet gevuld? Dan weet je meteen waar je huiswerk nog ligt. Een briefing is dus niet alleen informatie voor je sprekers, het is ook een spiegel voor jou als organisator.
Tot slot
Een goede briefing kost je per spreker misschien een uur. Daarvoor krijg je een programma dat klopt, sprekers die weten waarvoor ze komen en een dagvoorzitter die de zaal kent voordat hij erin staat. Beter rendement vind je nergens in je voorbereiding.
Wil je eens sparren over de briefing voor jouw volgende bijeenkomst, of zoek je een dagvoorzitter die deze vragen zelf al stelt? Bel of mail me gerust, ik denk graag mee.
Volgende week in Lessen uit de zaal: minder programma, meer effect. Over de moed om te schrappen, en waarom een leeg kwartier soms het waardevolste onderdeel van je dag is.
